Hojiileen gama hawwaasumaatin hojjataman miseensoota Caffee dhihaate ammoo:-

OBN Gur. 10,2012- Caffeen Oromiyaa Walga’ii Idilee 11ffaa Waggaa 5ffaa Bara Hojii 5ffaa har’a taa’een gabaasaa raawwii karoora hojiiwwan gurguddoo ji’oottan jahaa kan bara 2012 dhihaateera.

Kan Dhiheessanis Pireezidaanti Mootumma Naanno Oromiyaa obbo Shimallis Abdisaati.

Hojiileen gama hawwaasumaatin hojjataman miseensoota Caffeef dhihaataniru.

Mootummaan naannoo Oromiyaa carraa barnootaa lammiilee hunda qaqqabsiisuuf hojii bal’aa hojjechaa jira jedhan Obbo Shimallis.

Sagantaan paakeejii mirkaneeffannaa qulqullina barnootaa akka milkaa’uuf bara 2012 kana keessatti qajeelfama rifoormii jijjiirama bu’uuraa fiduu danda’u qopheessuun hojirra oolchuutti seenamee jira.

Haaluma kanaanis, hoggansa koollejjii barsiisotaa Oromiyaa fi manneen barnootaa akkaataa istaandaardii jiruutiin bifa haaraatiin gurmeessuu fi hojiitti galchuun caalmatti bu’a-qabeessa taasisuudhaaf hojii bal’aan hojjetamaa tureera jedhan gabaasa dhiheessaniin.

Dura bu’oota, itti aantotaa fi supparvaayizerootni manneen barnootaa harka 70.1 akkaataa rifoormichaatti akka ramadamaniif hojjetamaa jira.

Hanqina daandeettii dubbisuu fi barreessuu barattootaa kutaa 1-4 jiranii fooyyessuuf hojiiwwan raawwataman keessaa barsiisoota dandeettii fooyyee qaban ramaduun tooftaa adda addaatti fayyadamuudhaan rakkoo hanqina dandeettii furuurratti hojii hanga ammaatti raawwatamerraa bu’aaleen jajjabeessoon galmaa’aa jiru.

Lammiilee gahoomanii dorgomtootaa fi wabii egeree dhalootaa ta’an uumuuf hojiiwwan raawwatamaa turaniin, bara barnootaa 2011tti barattoota kutaa 8ffaa qormaata biyyaalessaa fudhatan 513,449 keessaa %83.2; kanneen qormaata kutaa 10ffaa fudhatan 447,457 keessaa %84.6 kan darban yoo ta’u, kutaa 12ffaan ammoo 76,245 keessaa %48.9 carraa yuunvarsiitii galuu argataniiru.

Hojiin akka seektera barnootaatti hojjetamaa jiru gaaffii ummata Oromoo kan yeroo dheeraa deebisuudhaaf bu’uura guddaa ka’aa jiraachuunsaa injifannoo biroo bara kanaati. Magaalaa Finfinnee keessatti ijoolleen Oromoo afaan dhalootaa isaaniitiin akka barataniif murtii akka mootummaatti darbeen barnoota idileen duraarraa eegalee hanga kutaa 12ffaatti manneen barnootaa 145 keessatti barattoonni 41,056 galmaa’anii barachuurratti argamu. Barsiisonni 5,200 carraa kanatti fayyadamanii manneen barnootaa kanneen keessatti qacaramuudhaan barsiisaa jiru.

Bifuma wal fakkaatuun, mootummaa naannoo Beeniishaangul Gumuz waliin hariiroo walitti dhufeenyaa gaarii jirutti fayyadamuudhaan bara kana manneen barnootaa 22 keessatti barsiisota 87 qacaruudhaan barattoota 2,967 barsiisaa jiraachuunis dhangaa dabalataa guddina afaan Oromoo ta’ee kan ilaalamuu dha. Naannoo Gambeellaa keessattis manneen barnootaa 4 keessatti barsiisota 16 qacaruudhaan barattoota 340 barsiisuu eegaluun keenya qaama sochii babal’ina afaan Oromoo ta’uu isaa hubachiisuun fedha.

Manneen barnootaa naannoo Oromiyaan ala jiran keessatti hojii baruu fi barsiisuu afaan Oromootiin deemsifamu milkeessuuf kitaaba barnootaa fi leenjii ijaarsa dandeettii, akkasumas deeggarsaa fi hordoffiin tumsuuf hojii bal’aan hojjetamaa jira. Idaa’amni hojii kanaa sabboonummaa Oromoo cimsuu fi afaan Oromoo afaan hojii mootummaa federaalaa taasisuuf sochii taasifamaa jiru keessatti kan ilaalamu akka ta’e dabalataan eeruun barbaada.

Mootummaan naannoo Oromiyaa tajaajila fayyaa qulqullinaa fi walgitinsa qabu kennuuf, imaammata fayyaa ittisa dhukkubaa fi dagaagina fayyaa irratti xiyyeeffate baasuun hojiirra oolchaa jira. Du’aatii haadholee fi daa’immanii xiqqeessuuf hojiiwwan raawwatamaa turanniin, ji’oottan jahan darban keessatti dubartoota tajaajila karoora maatii argachuu qaban mil.3.5 keessaa mil.2.7(%76) fayyadamtoota ta’aniiru. Haaluma wal-fakkaatuun, ji’oottan jahan darban haadholee ulfaa tajaajila dahumsaa dhaabbilee fayyaa keessatti argachuu qaban keessaa, kumni 396.5 (%60) kan tajaajilaman yoo ta’es, aanaalee fi gandoota tokko tokko keessatti tajaajilli kennamu gadi aanaa ta’uun dhimma xiyyeeffannoo barbaaduu dha.

Hojii inshuuraansii fayyaa hawaasaa naannoo keenyaa babal’isuuf sochii taasifamaa tureen ji’oottan jahan darban keessa aanaalee 40 fi magaaloota 20 dabaluun hojjetamaa kan jiru yommuu ta’u, waliigalaan horannaa miseensaa abbaa warraa mil.1.6 (%35) geessisuun danda’amullee karoora qabame waliin wal bira qabamee yoo ilaalamu ammas hojii guddaan kan nu hafu ta’a.

Dhiyeessiiwwan kenniinsa tajaajila fayyaatiif barbaachisoo ta’an keessaa dhaabbilee fayyaa keessatti akka guutaman taasisuu fi kenna tajaajila fayyaa fooyyessuun itti quufiinsa hawaasaa dabaluuf sochii bal’aan taasifamaa jira jechuun raawwii gama kanaan hojjataman obboo Shimallis Miseensoota Caffeef dhiheessaniru.

Facebook Comments